Các làng nghề truyền thống nổi tiếng ở Quảng Bình

1. Làng nghề nước mắm Cảnh Dương

Địa chỉ: Xã Cảnh Dương, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình

Cách thành phố Đồng Hới hơn 60km, làng nghề nước mắm Cảnh Dương là một trong “Bát danh hương” – 8 làng cổ nổi tiếng của vùng đất miền Trung. Với hơn 400 năm lịch sử, nơi đây là cái nôi của loại nước mắm Hàm Hương trứ danh, được làm thủ công từ loại cá nhỏ màu hồng trong suốt, chỉ xuất hiện ở vùng biển cửa sông Roòn trong vài tháng hàng năm. 

Đến với làng nghề nước mắm Cảnh Dương, du khách không chỉ được tìm hiểu quy trình sản xuất nước mắm truyền thống mà còn có cơ hội trải nghiệm văn hóa làng chài độc đáo. Bạn sẽ được tận mắt chứng kiến những công đoạn như đóng thuyền, đan thuyền thúng, và hòa mình vào nhịp sống lao động của ngư dân địa phương – một nét đặc sắc trong du lịch làng nghề Quảng Bình đang ngày càng thu hút du khách gần xa.

2. Làng nghề nước mắm Bảo Ninh

Địa chỉ: Xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

Nước mắm Bảo Ninh là một trong những đặc sản nổi tiếng của Quảng Bình, với lịch sử hình thành lâu đời và truyền thống được lưu giữ qua nhiều thế hệ. Đây là nghề truyền thống của người dân xã Bảo Ninh, cách trung tâm thành phố Đồng Hới chỉ khoảng 6km, ngay cạnh khu vực biển Bảo Ninh, rất thuận tiện cho du khách ghé thăm trong hành trình khám phá miền đất di sản.

Quy trình sản xuất nước mắm Bảo Ninh bắt đầu bằng việc lựa chọn cá nục mu tươi ngon, là loại cá nước mặn có hàm lượng muối cao. Sau đó, cá được rửa sạch và tiến hành ủ muối trong thùng gỗ trong một khoảng thời gian từ 8 đến 12 tháng. Quá trình ủ muối giúp cá thấm đều muối, tạo ra hương vị đặc trưng cho nước mắm. Sau khi ủ xong, cá được lấy ra và lọc qua một quá trình chậm rãi để tách lấy nước mắm từ thịt cá. Cuối cùng, nước mắm được đóng chai hoặc đựng trong hũ thủy tinh để bảo quản và tiêu thụ.

Khi đến Bảo Ninh, du khách không chỉ được tận mắt chứng kiến quy trình sản xuất nước mắm truyền thống mà còn có dịp thưởng thức hương vị nguyên bản ngay tại xưởng. Đây là cơ hội tuyệt vời hiếm có để trải nghiệm văn hóa địa phương.

3. Làng chiếu cói An Xá

Địa chỉ: Xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình

Làng nghề chiếu cói cách trung tâm thành phố Đồng Hới khoảng 40km, đi khoảng 50 phút xe chạy. Nghề dệt chiếu cói tại làng An Xá được cho là đã có từ khoảng hơn 600 năm về trước.

Nguyên liệu chính để làm chiếu là lá cói, được thu hoạch vào mùa vụ quan trọng trong năm – thời điểm không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn đậm giá trị tinh thần với người dân địa phương. Lá cói sau khi thu hoạch sẽ được tách lấy lõi giữa, chà sạch để loại bỏ chất gai, sau đó nhuộm bằng các loại phẩm màu tự nhiên, tạo nên những sắc màu mộc mạc mà tinh tế.

Từ những sợi cói đã qua xử lý, người thợ bắt đầu dệt chiếu theo phương pháp thủ công truyền thống, tỉ mỉ ghép từng sợi để tạo thành một tấm chiếu hoàn chỉnh. Sau khi dệt xong, chiếu được cắt chỉnh, tạo hình và trang trí thêm hoa văn, họa tiết dân gian – thể hiện sự khéo léo và tâm huyết của người làm nghề.

Những tấm chiếu cói An Xá thơm mùi cói khô không chỉ là sản phẩm tiêu dùng mà còn là biểu tượng cho sự gắn bó giữa con người với đất đai, giữa hiện tại và quá khứ – một trải nghiệm đáng nhớ trong hành trình du lịch làng nghề Quảng Bình.

4. Làng nón lá Quy Hậu

Địa chỉ: Thôn Quy Hậu, xã Liên Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.

 Nằm cách trung tâm thành phố Đồng Hới khoảng 45km về hướng Bắc,  Làng nón lá này đã tồn tại từ thế kỷ XX. Theo lời các cụ già trong làng kể lại, hai người đầu tiên mang nghề làm nón về Quy Hậu là ông Nguyễn Văn Dỵ (gọi là ông Bộ Chiêm) và ông Đỗ Bá Mỡn (gọi là ông thợ Giồ). Từ đó, nghề làm nón lá đã được truyền lại qua nhiều thế hệ và ngày càng phát triển.

Làng nghề nón lá Quy Hậu (Quảng Bình) nổi tiếng với quy trình sản xuất tỉ mỉ, gồm các bước chính: chọn lá, tách lớp, sấy khô, nhuộm màu và làm nón. Người thợ chọn những lá láng tươi, không hư hỏng, sau đó tách mỏng, sấy khô để làm mềm và khử ẩm. Lá tiếp tục được nhuộm màu tự nhiên, tạo nên sự đa dạng và thẩm mỹ cho sản phẩm.

Công đoạn làm nón đòi hỏi sự khéo léo, khi các lớp lá được xếp, ép khuôn, khâu cố định và trang trí họa tiết đặc trưng. Nón lá Quy Hậu được đánh giá cao bởi độ mỏng, nhẹ, tinh xảo và mang đậm bản sắc làng nghề truyền thống miền Trung.

Trải qua hơn 80 năm, làng nghề vẫn giữ được sức sống bền bỉ giữa thời đại công nghiệp. Không chỉ là nguồn sống của nhiều hộ dân, nơi đây còn góp phần lưu giữ văn hóa truyền thống và quảng bá hình ảnh làng nghề Quảng Bình đến du khách trong và ngoài nước.

5. Làng nghề đan lát mây tre Thọ Đơn

Địa chỉ: phường Quảng Thọ, thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình.

Làng Đan Lát Thọ Đơn có lịch sử hơn 400 năm với nghề đan lát từ mây, tre, nứa. Ban đầu, làng chuyên sản xuất nong, nia, thúng, mủng phục vụ nông nghiệp, sau đó mở rộng sang đồ dùng cho ngư nghiệp để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Quy trình sản xuất gồm ba bước chính: chọn nguyên liệu, xử lý và đan lát. Mây tre được khai thác từ tự nhiên, sau đó trải qua các công đoạn ngâm, tẩm màu, sấy khô để đảm bảo độ bền và tính thẩm mỹ.

Nguyên liệu sau khi xử lý sẽ được các nghệ nhân đan thành nhiều sản phẩm như giỏ, hộp, túi xách và đồ trang trí. Mây tre Thọ Đơn nổi bật với vẻ đẹp mộc mạc, mẫu mã đa dạng và độ bền cao – phản ánh sự khéo léo và tinh thần sáng tạo của người làm nghề.

Làng nghề đã có những bước phát triển đáng mừng và tiềm năng triển vọng rất lớn trong tương lai. Sự phấn đấu và sáng tạo của cộng đồng dân làng đã giúp làng nghề này tỏa sáng và tạo ra những sản phẩm độc đáo có giá trị vượt ra ngoài biên giới địa phương.

6. Làng bánh tráng Tân An

Địa chỉ: Xã Quảng Thanh, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình

Làng bánh tráng Tân An là một trong những làng nghề truyền thống Quảng Bình nổi tiếng, gìn giữ phương pháp sản xuất thủ công suốt hơn một thế kỷ. Bánh tráng Tân An có hai loại phổ biến: loại bánh tráng mè đen hoặc mè đỏ dùng để nướng, ăn kèm với nộm, hến xúc bánh tráng… và loại bánh trắng “mè xát” dùng để cuốn rau, gỏi cuốn kiểu miền Nam. Ngoài ra, còn có bánh tráng không mè chuyên dùng để cuốn ram (chả giò).

Quy trình làm bánh tráng Tân An bắt đầu từ việc chuẩn bị nguyên liệu chính là bột gạo và nước. Gạo được xay mịn, trộn đều với nước để tạo thành hỗn hợp lỏng, sau đó được tráng lên nồi hấp nóng, tạo thành những tấm bánh mỏng và dẻo.

Quá trình nướng hoặc phơi bánh đòi hỏi sự khéo léo, nhanh tay của người thợ để đảm bảo bánh mịn, đều màu và không rách. Khi phơi dưới nắng, từng góc sân, lối nhỏ trong làng như bừng sáng bởi hình ảnh những tấm bánh tráng cong tròn, óng ánh trong nắng – trở thành nét đặc trưng đầy quyến rũ của làng nghề truyền thống Quảng Bình.

Ngày nay, dù đã có nhiều cơ sở sản xuất hiện đại, làng bánh tráng Tân An vẫn gìn giữ được nét truyền thống trong cách làm bánh. Bánh tráng Tân An không chỉ là đặc sản địa phương mà còn trở thành món quà quê ý nghĩa, được người dân Quảng Bình và du khách ưa chuộng mang về tặng người thân, bạn bè.

7. Làng hương trầm ở Bố Trạch

Địa chỉ: Thôn Quyết Thắng, xã Thanh Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.

Với lịch sử hơn 300 năm, làng hương trầm Quyết Thắng là điểm đến không thể bỏ qua đối với những ai yêu thích hương thơm truyền thống. Khi đặt chân đến đây, bạn sẽ được hòa mình vào không gian ngào ngạt hương trầm, tận mắt quan sát các nghệ nhân tỉ mỉ se từng cây hương, phơi khô và hoàn thiện sản phẩm.

Ở đây sản xuất chủ yếu 2 loại hương, loại dài 40 cm và 70 cm. Các cây hương này được lắc đi lắc lại qua nhiều lần, có loại qua 4 lần nước. Càng nhiều lần nước thì hương lại càng thơm. Sau khi hoàn thành các công đoạn, người dân mang hương đem phơi khắp nơi, từ các sân bãi trống đến hàng rào, vỉa hè bên đường … Vào những tháng cuối năm, không khí làng nghề trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết khi mọi người tất bật chuẩn bị hương trầm phục vụ dịp Tết.

Lời kết

Các làng nghề truyền thống ở Quảng Bình không chỉ lưu giữ tinh hoa văn hóa dân tộc qua từng sản phẩm thủ công mà còn góp phần tạo nên bản sắc riêng cho vùng đất đầy nắng gió miền Trung. Từ hương trầm Quyết Thắng, bánh tráng Tân An đến chiếu cói An Xá hay nước mắm Cảnh Dương – mỗi làng nghề là một câu chuyện sống động về sự cần cù, khéo léo và niềm tự hào của người dân địa phương.

Nếu có dịp ghé thăm Quảng Bình, đừng quên dành thời gian khám phá những làng nghề truyền thống để cảm nhận sâu hơn vẻ đẹp mộc mạc mà đầy giá trị văn hóa của mảnh đất này – nơi quá khứ và hiện tại giao hòa trong từng sản phẩm thủ công đậm hồn quê.