Hoành Sơn Quan: Cổng trời Đèo Ngang & kinh nghiệm tham quan

Trần Xuân Cương

13:20 - 10.05.2025

Hoành Sơn Quan là cửa quan cổ trên đỉnh Đèo Ngang, được xây dựng năm 1833 dưới triều vua Minh Mạng. Giữa núi rừng Hoành Sơn, công trình gần 200 năm tuổi lưu giữ dấu ấn của tuyến đường thiên lý Bắc – Nam và được người dân quen gọi là “cổng trời”.

Đến đây, du khách có thể đi bộ theo những bậc thang lên cửa quan, ngắm kiến trúc cổ và cảm nhận không gian núi đèo từng đi vào bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan. Đây cũng là điểm dừng phù hợp khi kết hợp tham quan Vũng Chùa – Đảo Yến và các điểm đến phía Bắc Quảng Bình trước đây.

Xem tour: Khám phá Bắc Quảng Bình

Hoành Sơn Quan trên đỉnh Đèo Ngang
Hoành Sơn Quan trên đỉnh Đèo Ngang

Hoành Sơn Quan ở đâu?

Hoành Sơn Quan nằm trên đỉnh Đèo Ngang, thuộc dãy Hoành Sơn, tại khu vực giáp ranh Hà Tĩnh và Quảng Trị hiện nay. Trước khi sắp xếp địa giới hành chính, Đèo Ngang được biết đến là ranh giới giữa Hà Tĩnh và Quảng Bình.

Cần phân biệt ba tên gọi khi tìm đường:

  • Hoành Sơn: Dãy núi vươn từ phía Tây ra gần biển.
  • Đèo Ngang: Tuyến đèo vượt qua dãy Hoành Sơn.
  • Hoành Sơn Quan: Cửa quan cổ nằm trên đỉnh đèo.

Muốn tham quan cửa quan, du khách cần tiếp cận đường Đèo Ngang cũ, sau đó đi bộ lên di tích. Đi qua hầm Đèo Ngang không đồng nghĩa với việc đã đến Hoành Sơn Quan.

Xem bộ ảnh Hoành Sơn Quan xưa

Lịch sử Hoành Sơn Quan

Cửa quan được xây dựng năm 1833

Công trình giúp du khách hình dung cách người xưa tổ chức giao thông và quản lý những tuyến đường quan trọng. Khi chưa có đường hầm, vượt Đèo Ngang là một chặng đáng nhớ trong hành trình qua miền Trung.

Hoành Sơn Quan từ trên cao
Hoành Sơn Quan từ trên cao

Vì sao được gọi là “cổng trời”?

Tên gọi “cổng trời” xuất phát từ vị trí cửa quan trên đỉnh đèo. Sau đoạn đường lên núi và những bậc thang, cổng cổ hiện ra giữa cây xanh, phía trên là khoảng trời rộng.

Cách gọi dân gian này cũng thể hiện cảm giác của người vượt đèo: bước qua một cửa quan trên cao, giữa núi rừng và mây trời.

Hoành Sơn Quan có gì đáng tham quan?

Cửa quan cổ giữa núi rừng

Điểm nhấn của di tích là cửa vòm cùng phần tường thành hai bên. Phía trên cửa có ba chữ Hán “Hoành Sơn Quan”. Kiến trúc xây gạch, đá và dấu vết thời gian tạo nên vẻ trầm mặc cho công trình.

Thay vì chỉ chụp ảnh chính diện cổng, du khách có thể quan sát thêm vòm cửa, những mảng tường cổ và cách công trình nằm theo địa thế núi. Đây là những chi tiết giúp chuyến tham quan có chiều sâu hơn.

Lối bậc thang lên cửa quan

Từ đường đèo, du khách tiếp tục đi bộ theo lối bậc thang để lên di tích. Đoạn đường này mang lại trải nghiệm khác với những điểm có thể xuống xe chụp ảnh ngay: nhịp bước chậm dần, cây xanh bao quanh và cửa quan xuất hiện ở cuối lối lên.

Nên mang giày có độ bám tốt, đi vừa sức và chú ý mặt bậc khi trời ẩm.

Cảnh quan Đèo Ngang

Ngoài công trình cổ, cảnh quan núi rừng là phần đáng dành thời gian khám phá. Tùy vị trí đứng và điều kiện thời tiết, du khách có thể quan sát sườn núi, đường đèo và không gian phía chân đèo.

Những ngày trời quang thuận lợi hơn cho việc ngắm cảnh và chụp ảnh. Khi có sương hoặc mưa, tầm nhìn có thể hạn chế.

Không gian gợi nhớ bài thơ Qua Đèo Ngang

Đèo Ngang gắn với bài thơ nổi tiếng của Bà Huyện Thanh Quan. Đến đây, du khách có dịp liên hệ cảnh núi đèo thực tế với không gian đã quen thuộc qua văn học.

Hoành Sơn Quan vì thế phù hợp với cả người yêu cảnh đẹp, thích tìm hiểu lịch sử và những gia đình muốn kết hợp chuyến đi với trải nghiệm văn hóa.

Hoành Sơn Quan
Hoành Sơn Quan

Hướng dẫn đi Hoành Sơn Quan

Xuất phát từ Đồng Hới

Từ Đồng Hới, du khách đi theo tuyến Quốc lộ 1 về phía Bắc, hướng đến khu vực Đèo Ngang. Khi đến gần đèo, cần chọn lối tiếp cận đường Đèo Ngang cũ để lên khu vực cửa quan.

Trước khi khởi hành, nên kiểm tra tuyến đường trên bản đồ và tình trạng lưu thông thực tế. Khi đặt xe, hãy ghi rõ điểm đến là “Hoành Sơn Quan trên đỉnh Đèo Ngang” để tài xế chủ động tuyến đường.

Xuất phát từ Hà Tĩnh

Từ phía Hà Tĩnh, du khách di chuyển về khu vực phía Bắc Đèo Ngang, sau đó tiếp cận đường đèo cũ để lên di tích.

Cả hai hướng đều cần lưu ý đường đèo có khúc cua và độ dốc. Chỉ dừng xe ở nơi phù hợp, không chắn đường hoặc dừng tại đoạn khuất tầm nhìn.

Có phải đi bộ không?

Có. Sau khi đến khu vực tiếp cận di tích, du khách cần đi bộ theo bậc thang lên cửa quan.

Gia đình có người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ nên dành thời gian nghỉ, tránh xếp lịch quá gấp. Người hạn chế khả năng vận động cần cân nhắc đoạn bậc thang trước khi lên.

Biển di tích lịch sử
Biển di tích lịch sử

Kinh nghiệm tham quan Hoành Sơn Quan

Thời gian tham quan gợi ý: Khoảng 45–60 phút cho việc đi bộ, ngắm cảnh và chụp ảnh. Đây là thời lượng để bố trí lịch trình, có thể thay đổi theo sức khỏe và nhu cầu của từng đoàn.

Thời điểm nên đi: Chọn ban ngày, khi thời tiết khô ráo và tầm nhìn tốt. Buổi sáng hoặc chiều còn đủ ánh sáng thường dễ sắp xếp hơn cho chuyến đi kết hợp nhiều điểm.

Đồ dùng nên mang: Giày đi bộ, nước uống, mũ và điện thoại đủ pin. Nếu đi vào mùa có khả năng mưa, nên chuẩn bị áo mưa gọn nhẹ.

Khi tham quan, không trèo lên tường thành, viết hoặc khắc tên lên di tích. Chụp ảnh trong phạm vi lối đi, không ra sát mép dốc để tìm góc chụp.

Kết hợp Hoành Sơn Quan với những điểm nào?

Vũng Chùa – Đảo Yến

Vũng Chùa – Đảo Yến là điểm có thể kết hợp trong hành trình phía Bắc, gắn với khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Nếu có lịch viếng mộ, nên bố trí giờ đi theo thông tin đón khách được xác nhận trước chuyến đi, sau đó sắp xếp thời gian tham quan Hoành Sơn Quan.

Đền thờ Thánh mẫu Liễu Hạnh

Đền thờ Thánh mẫu Liễu Hạnh ở khu vực chân Đèo Ngang là điểm dừng dành cho du khách quan tâm đến tín ngưỡng dân gian. Có thể kết hợp đền và cửa quan trong cùng hành trình khám phá khu vực Đèo Ngang.

Bãi Đá Nhảy

Trên tuyến đi từ Đồng Hới về phía Bắc hoặc quay về, du khách có thể dừng tại bãi Đá Nhảy để ngắm biển và chụp ảnh các cụm đá ven bờ.

Sự kết hợp giữa biển, di tích và núi đèo giúp lịch trình một ngày có nhiều trải nghiệm hơn.

Tour Quảng Bình Hà Tĩnh 2 ngày 1 đêm

Từ Hoành Sơn Quan nhìn về phía Hà Tĩnh
Từ Hoành Sơn Quan nhìn về phía Hà Tĩnh

Gợi ý lịch trình Đồng Hới – Vũng Chùa – Hoành Sơn Quan một ngày

Thời gianHoạt động gợi ý
Buổi sángKhởi hành từ Đồng Hới, đi Vũng Chùa theo lịch đón khách đã xác nhận
Cuối buổi sángTham quan đền thờ Thánh mẫu Liễu Hạnh nếu phù hợp thời gian
Buổi trưaĂn trưa và nghỉ ngơi trên tuyến
Đầu giờ chiềuLên Đèo Ngang, đi bộ tham quan Hoành Sơn Quan
ChiềuTrở về Đồng Hới, có thể ghé Đá Nhảy nếu thời tiết và thời gian thuận lợi

Đây là lịch trình tham khảo. Với đoàn có người lớn tuổi hoặc muốn dành nhiều thời gian tại từng điểm, nên giảm số điểm dừng.

Du khách checkin tại Hoành Sơn Quan
Du khách checkin tại Hoành Sơn Quan

Câu hỏi thường gặp về Hoành Sơn Quan

Hoành Sơn Quan được xây dựng năm nào?

Công trình được xây dựng năm 1833, dưới triều vua Minh Mạng.

Hoành Sơn Quan có phải là Đèo Ngang không?

Hoành Sơn Quan là cửa quan cổ nằm trên đỉnh Đèo Ngang. Đèo Ngang là tuyến đèo vượt qua dãy Hoành Sơn.

Đi qua hầm Đèo Ngang có đến được cửa quan không?

Hầm là tuyến xuyên núi. Để tham quan Hoành Sơn Quan, cần tiếp cận đường đèo cũ rồi đi bộ lên di tích.

Tham quan Hoành Sơn Quan mất bao lâu?

Có thể dự kiến khoảng 45–60 phút, tùy tốc độ đi bộ và thời gian ngắm cảnh, chụp ảnh.

Có thể kết hợp Hoành Sơn Quan và Vũng Chùa trong một ngày không?

Có thể bố trí trong hành trình xuất phát từ Đồng Hới. Cần căn cứ lịch đón khách tại khu mộ Đại tướng và điều kiện di chuyển để sắp xếp thứ tự phù hợp.

Khám phá Hoành Sơn Quan cùng Quảng Bình Travel

Giữa núi rừng Đèo Ngang, Hoành Sơn Quan là điểm dừng để tìm hiểu lịch sử, ngắm cảnh và cảm nhận dấu ấn của con đường thiên lý Bắc – Nam xưa. Kết hợp cửa quan cổ với Vũng Chùa – Đảo Yến, đền thờ Thánh mẫu Liễu Hạnh và bãi Đá Nhảy sẽ tạo nên hành trình một ngày có cả trải nghiệm văn hóa và cảnh quan thiên nhiên.

Để được tư vấn lịch trình từ Đồng Hới, thuê xe hoặc sắp xếp chuyến đi theo nhu cầu của gia đình, cơ quan và nhóm bạn, anh chị có thể liên hệ Quảng Bình Travel.

Hotline tư vấn: 0911 366 567
Quảng Bình Travel – Đồng hành cùng bạn khám phá miền Trung.